TARİHİN AYNASI KÜLTÜREL SERVET - Batı Karadeniz'in antik kentleri, bölgenin binlerce yıllık tarihine ışık tutuyor

- Karabük'teki Hadrianaupolis, Zonguldak'ta yer alan Tieion ve Düzce'de bulunan Prusias ad Hypium antik kentleri, adeta tarihte yolculuk yapma imkanı sunuyor- Geçmişin izlerinin sürüldüğü antik kentlerde yürütülen kazı çalışmalarında ortaya çıkarılan bulgular, arkeologları da heyecanlandırıyor

KULTUR-SANAT 23.04.2021, 11:50
TARİHİN AYNASI KÜLTÜREL SERVET - Batı Karadeniz'in antik kentleri, bölgenin binlerce yıllık tarihine ışık tutuyor

KARABÜK (AA) - Karabük'ün Eskipazar ilçesinde bulunan Hadrianaupolis, Zonguldak'ın Çaycuma ilçesindeki Tieion ve Düzce'deki Prusias ad Hypium antik kentleri, tarihin izlerini gözler önüne seriyor.

Geç Kalkolitik, Roma ve Erken Bizans dönemlerinde yerleşim yeri olarak kullanıldığı tahmin edilen Hadrianaupolis Antik Kenti'nde 2003'te başlatılan kazı çalışmaları devam ediyor.

İlçenin 3 kilometre batısındaki antik kentte, yüzey araştırmalarında belirlenen 2 hamam, 2 kilise yapısı, savunma yapısı, kaya mezarları, tiyatro, kemerli ve kubbeli yapı, anıtsal kültik niş (kaya içinde oyuk), sur, villa, diğer anıtsal binalar ile bazı kült alanları gibi 14 dağınık yapı bulunuyor.

Kastamonu Müzesi başkanlığında Karabük Üniversitesi Arkeoloji Bölümü Doç. Dr. Ersin Çelikbaş koordinatörlüğünde sürdürülen 18 yıllık kazı çalışmalarında, antik döneme ait para, kemik toka, unguentarium (gözyaşı şişesi), 2. yüzyıla ait mezarlar, adak levhası, Geç Kalkolitik döneme ait seramik ve sunu çukurları, kandil, tıp aleti (sonda), yüzük ve aynadan oluşan 1800 yıllık ölü hediyeleri (mezar sunuları) gibi bulgulara rastlandı.

At, fil, panter, geyik ve sanat tarihinde görülen "grifon" gibi birçok hayvanın tasvir edildiği mozaiklere sahip olması dolayısıyla "Karadeniz'in Zeugması" olarak adlandırılan antik kentte, üstü kapatılarak turizme açılan Kilise-B'nin tabanlarındaki mozaikler olduğu yerde sergileniyor.

Karabük Valiliğince ören yerine dönüştürülerek tamamının turizme açılması için Kültür ve Turizm Bakanlığına başvurulan antik kentteki kazı çalışmalarında elde edilen ve kazı evinde incelenen bulgulardan taşınabilir olanlar, çevre illerdeki müzelere götürülüyor, taşınmazlar ise bulunduğu yerde korunuyor.

- "Her yıl bölge tarihini aydınlatan bulgulara rastlıyoruz"

Doç. Dr. Ersin Çelikbaş, AA muhabirine, Hadrianaupolis Antik Kenti'nde her yıl bölge tarihini aydınlatan bulgulara rastlandığını söyledi.

Hadrianaupolis'in önemli bir dini merkez olduğunun kalıntılardan anlaşıldığını aktaran Çelikbaş, antik kentin adının hızla duyulduğunu ve dünyanın her köşesinden insanın geldiğini kaydetti.

Çelikbaş, Hadrianaupolis'in sadece Eskipazar için değil Batı Karadeniz hatta Anadolu için de çok önemli olduğunu dile getirerek, "Hadrianaupolis, bölgenin en büyük antik kentidir. 'Mozaik cenneti' dediğimiz bir noktada burası. Batı Karadeniz'in en önemli mozaik kenti. Buranın antik dönemde piskoposluk, yani hac merkezi olduğunu net şekilde söyleyebiliriz. Burada önemli din adamları yaşamış. Antik kent 7. yüzyılda aniden boşaltılmış. Yani burada bir deprem mi oldu, akına mı uğradı, istila mı edildi, büyük bir yangın mı geçirdi? Bunları çözmeye çalışıyoruz." diye konuştu.

Çelikbaş, Hadrianaupolis'in çok önemli bir turizm merkezi haline geleceğini, burada ortaya çıkarılan buluntuların binlerce yıllık tarihi aydınlatacağını sözlerine ekledi.

- Tieion Antik Kenti

Zonguldak'ın Çaycuma ilçesi Filyos beldesindeki Tieion Antik Kenti'nde Kültür ve Turizm Bakanlığı himayesinde, Ereğli Müze Müdürlüğü Başkanlığında 15 yıl önce başlatılan kazı çalışmaları sürüyor.

Kazı çalışmalarıyla kentin yüksek bölgesinde 2007'de bulunan ve milattan sonra 2. yüzyılın başlarına tarihlendirilen 6 sütunlu Roma tapınağının gün yüzüne çıkarılması için arkeolojik çalışmalar devam ediyor. Tapınağın bir bölümünün, planlanan projelerle bölge turizmine kazandırılması amaçlanıyor.

Kazı çalışmalarında Frig alfabesiyle yazılmış yazıların yanı sıra antik mimarlıkta kullanılan bir başlık türü olan "Dor başlıkları" ortaya çıkarıldı.

Kazı Bilimsel Koordinatörü ve Bartın Üniversitesi Arkeoloji ve Araştırma Merkezi Müdürü Doç. Dr. Şahin Yıldırım ile 30 kişilik ekip tarafından yapılan çalışmalarda, akropolde (en önemli yapıların ve tapınakların bulunduğu iç kale), kuruluş döneminden Orta Çağ'ın sonlarına kadar süren yerleşim yeri incelenmesi sırasında Frig alfabesiyle yazılan parçalar bulundu.

Antik kentte yürütülen çalışmalarda, kalenin antik limanla bağlantısının olduğu yerde bulunan su sarnıcının da turizme kazandırılması hedefleniyor.

Kazı çalışmalarıyla gün yüzüne çıkarılan ve inşa edilirken Filyos Kalesi içindeki insanların kuşatmaya maruz kaldıklarında su ihtiyaçlarını karşılamak için yaptıkları düşünülen "Ortaçağ Sarnıcı", yaklaşık 5 metrelik havuz derinliği ile 10 metreye yakın çapa sahip.

Zonguldak İl Tarım ve Orman Müdürlüğünce yapılan analizlerde pH değeri 7,85 olan suyun bugün de içilebilir olmasıyla önemi artan sarnıcın, çalışmaların tamamlamasının ardından planlanan projelerle bölge turizmine kazandırılması amaçlanıyor.

- "Modern yerleşim altında kalmayan tek aktif kent konumunda"

Kazı Bilimsel Koordinatörü Doç. Dr. Yıldırım, AA muhabirine, tapınağın akropoldeki en önemli yapı konumunda olduğunu söyledi.

Tapınağın çok eski evreleriyle karşılaştıklarını anlatan Yıldırım, "Bunlar Karadeniz'in tarihi açısından çok önemli bulgular. Milattan önce 7. yüzyıla kadar inen bulgular elimize geçti. Bunların arasında özellikle de bu tapınağın en eski evresi olan, buraya göçlerle gelen Grekler tarafından yapılan ilk yapı olan bir Dor tapınağına ait başlıklar çıktı." diye konuştu.

Yıldırım, kazıların çok önemli olduğunu vurgulayarak, "Karadeniz'deki günümüze kadar gelebilmiş, modern yerleşim altında kalmayan tek aktif kent konumunda. Bundan dolayı da buradaki kültür tarihi açısından çok önemli bir yere sahip." dedi.

Yunanlar gelmeden önce Karadeniz'de bir medeniyetin olduğunu gösteren bulguların olduğunu belirten Yıldırım, şunları kaydetti:

"Friglere ait seramikler çok yoğun şekilde elimize geçti ve üzerlerinde yazıtlar bulduk. Bunlardan birinin üzerinde 'Eies' ya da 'Eges' ismi karşımıza çıktı. Yunanlar Karadeniz'deki koloni yerleşimlerini, kentlerini kurarlarken onlardan önce de Anadolu'da yaşayanların olduğunu, Kuzey Karadeniz'de, kıyılarda insanların olduğunu bize gösterdi ki bu çok önemli arkeolojik veri olarak karşımıza çıkıyor. Bununla beraber Yunanların ya da Helenlerin ilk geldiklerinde oluşturdukları mimari yapılar da karşımıza çıktı. Yuvarlak planlı, oval planlı konutlar. Karadeniz'de ilk defa milattan önce 8. ve 7. yüzyıllara ait bulgular karşımıza çıktı."

- Prusias ad Hypium Antik Kenti

Düzce'deki Prusias ad Hypium Antik Kenti'nde devam eden kazı çalışmalarında özellikle tiyatro bölümünde yeni yapı ve bulguların gün ışığına çıkarılması arkeologları heyecanlandırıyor.

Kültür ve Turizm Bakanlığının aldığı kararla kazıların 12 aya yayıldığı antik kentte, Konuralp Müze Müdürlüğü Başkanlığı, Düzce Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Bölümü, Türk Tarih Kurumu ve Düzce Belediyesinin destekleriyle kazı çalışmaları devam ediyor.

Tarihi milattan önce 3. yüzyıla kadar dayanan, zamanla üzerine yeni yapılar inşa edilen fakat toprak altı zenginliği bozulmayan antik tiyatro, surlar, su kemerleri ve Roma köprüsü gibi yapıların da yer aldığı bölgede, özellikle tiyatro bölümünde yeni yapı ve yeni bulgular gün ışığına çıkarılıyor.

Tiyatro bölümünde yapılan kazılarda 4. yüzyıla ait olduğu değerlendirilen bebek mezarı ile birçok heykel ve bu heykellere ait kalıntılara ulaşan arkeologlar, çalışmalarını titizlikle sürdürüyor.

- "Batı Karadeniz en büyük antik kenti olacak"

Kazı sorumlularından arkeolog Ferdi Doğan, AA muhabirine, milattan önce 3. yüzyılda kurulan tiyatro alanına, bölgeyi fetheden 1. Prusias'ın adının verildiğini söyledi.

Alandaki kazı çalışmaların 8 yıldır devam ettiğini anlatan Doğan, "Kazı alanının bir bölümünde çalışmalar bitti. Şu an orkestra alanında çalışma yapıyoruz." dedi.

Doğan, antik kentin bölge tarihi açısından önem taşıdığına işaret ederek, "Batı Karadeniz en büyük antik kenti olacak. Çalışmalar bittiği zaman Efes gibi turizme kazandırılıp halkımızın görüp gezebileceği bir alan olacak. Çalışmalar hızlı ilerliyor. Hava şartlarına bağlı olarak, Düzce Belediyesinin desteğiyle çalışmalar ara vermeden sürdürülüyor." şeklinde konuştu.

Yorumlar (0)
11
parçalı az bulutlu
Günün Anketi Tümü
Çay 'Şekerli' mi, 'Şekersiz' mi İçilmeli?
Çay 'Şekerli' mi, 'Şekersiz' mi İçilmeli?
Namaz Vakti 11 Mayıs 2021
İmsak 03:13
Güneş 04:57
Öğle 12:19
İkindi 16:13
Akşam 19:31
Yatsı 21:08
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 38 81
2. Fenerbahçe 38 79
3. Galatasaray 38 78
4. Trabzonspor 38 67
5. Hatayspor 38 60
6. Sivasspor 38 59
7. Alanyaspor 38 57
8. Gaziantep FK 38 55
9. Karagümrük 38 54
10. Göztepe 38 51
11. Konyaspor 38 48
12. Rizespor 38 45
13. Malatyaspor 38 44
14. Başakşehir 38 44
15. Kasımpaşa 38 43
16. Antalyaspor 39 43
17. Kayserispor 38 40
18. Ankaragücü 38 38
19. Erzurumspor 39 37
20. Gençlerbirliği 38 35
21. Denizlispor 38 28
Takımlar O P
1. Adana Demirspor 34 70
2. Giresunspor 34 70
3. Samsunspor 34 70
4. İstanbulspor 34 64
5. Altay 34 63
6. Altınordu 34 60
7. Ankara Keçiörengücü 34 58
8. Ümraniye 34 51
9. Tuzlaspor 34 47
10. Bursaspor 34 46
11. Bandırmaspor 34 42
12. Boluspor 34 42
13. Balıkesirspor 34 35
14. Adanaspor 34 34
15. Menemenspor 34 34
16. Akhisar Bld.Spor 34 30
17. Ankaraspor 34 26
18. Eskişehirspor 34 8
Takımlar O P
1. Man City 35 80
2. M. United 34 70
3. Chelsea 35 64
4. Leicester City 35 63
5. West Ham 35 58
6. Liverpool 34 57
7. Tottenham 35 56
8. Everton 34 55
9. Arsenal 35 52
10. Leeds United 35 50
11. Aston Villa 34 48
12. Wolverhampton 35 45
13. Crystal Palace 34 41
14. Burnley 35 39
15. Newcastle 35 39
16. Brighton 35 37
17. Southampton 34 37
18. Fulham 35 27
19. West Bromwich 35 26
20. Sheffield United 35 17
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 35 77
2. Real Madrid 35 75
3. Barcelona 35 75
4. Sevilla 35 71
5. Real Sociedad 35 56
6. Real Betis 35 54
7. Villarreal 35 52
8. Celta de Vigo 35 47
9. Athletic Bilbao 35 46
10. Granada 35 45
11. Cádiz 35 43
12. Osasuna 35 41
13. Valencia 35 39
14. Levante 35 39
15. Getafe 35 34
16. Deportivo Alaves 35 32
17. Real Valladolid 35 31
18. Huesca 35 30
19. Elche 35 30
20. Eibar 35 29

Gelişmelerden Haberdar Olun

@